تفویض اختیار چیست؟

تفویض اختیار چیست؟

در واقع تفویض اختیار چیست؟ تفویض اختیار یک مفهوم کلیدی در حوزه‌های حقوقی، مدیریت و سازماندهی است که به تقسیم و انتقال اختیارات، وظایف و مسئولیت‌ها از یک فرد یا گروه به دیگری اشاره دارد. این پدیده بر اساس اعتماد و مشارکت بین افراد یا واحدهای سازمانی اتفاق می‌افتد و در جهت بهبود عملکرد، افزایش بهره‌وری، تسهیل تصمیم‌گیری و تعیین مسئولیت‌ها مورد استفاده قرار می‌گیرد. محول کردن اختیارات به‌طور گسترده در محیط‌های سازمانی، سیاستی و اقتصادی اعمال می‌شود. این فرآیند از تعیین اهداف و انتظارات واضح و دقیق شروع می‌شود و با تعیین مسئولیت‌ها، تخصیص منابع، نظارت و ارزیابی پیش می‌رود. در این مقاله، به بررسی مفهوم تفویض اختیار چیست، علل و اهمیت آن، مراحل تفویض اختیارات، مزایا و معایب آن و نکات کلیدی مورد توجه در انجام این فرآیند خواهیم پرداخت. همچنین، اهمیت مدیریت صحیح و موفقیت تفویض اختیارات در بهبود عملکرد و افزایش کارایی سازمانی را بررسی خواهیم کرد.

مفهوم تفویض اختیار

تفویض اختیار چیست؟ تفویض اختیار به فرآیند انتقال یا منتقل کردن اختیارات، وظایف و مسئولیت‌ها از یک شخص یا گروه به شخص یا گروه دیگر اشاره دارد. در این فرآیند، یک فرد یا واحد اختیارات خود را به دیگران واگذار یا منتقل می‌کند تا بتوانند وظایف و مسئولیت‌های خاصی را انجام دهند. این فرآیند بر اساس اعتماد و اطمینان انجام می‌شود و به بهبود عملکرد و افزایش کارایی کمک می‌کند. واگذاری اختیار در یک سازمان یا تیم اهمیت زیادی دارد، زیرا این فرآیند به افراد اجازه می‌دهد که بر اساس تخصص و تجربه‌ی خود وظایف را انجام دهند، تصمیم‌گیری‌های موثرتری انجام دهند و به افزایش تعامل و هماهنگی در داخل سازمان کمک کنند. همچنین، تفویض اختیارات به افراد امکان اتخاذ تصمیمات سریع‌تر و انجام وظایف با انعطاف‌پذیری بیشتر را می‌دهد. اصولاً در تفویض اختیار، انتظار می‌رود که افراد واگذاری شده از اختیارات خود به نحو موثر و بهینه استفاده کنند و در مراحل انجام وظایف خود مستقل و مسئولیت‌پذیر عمل کنند، همچنین به گزارش‌دهی و نظارت مناسب نیز توجه کنند. اما در شاخه‌ی مدیریت تفویض اختیار چیست و چه اهدافی دارد؟ در ادامه به این مفهوم که اصلا در مدیریت تفویض اختیار یعنی چه؟ خواهیم پرداخت. 

تعریف تفویض اختیار

تفویض اختیار در مدیریت

تفویض اختیار یکی از اصول و مفاهیم کلان در حوزه‌ی مدیریت است که در فرآیند سازماندهی و مدیریت منابع و افراد اثربخشی بالایی دارد. در مدیریت، واگذاری اختیار به اختصاص دادن اختیارات، وظایف و مسئولیت‌ها به افراد یا گروه‌های دیگر در سازمان اشاره دارد تا بتوانند بخشی از مسئولیت‌ها را به صورت مستقل و با اطلاعات و تجربه‌ی خود انجام دهند. مهمترین اهداف مدیریتی در تفویض اختیار چیست؟

  1. 1. تسهیل تصمیم‌گیری: با انتقال بخشی از اختیارات به افراد مختلف در سازمان، تصمیم‌گیری‌ها سریع‌تر انجام می‌شوند و افراد مختلف مسئولیت‌های خود را براساس تخصص و تجربه انجام می‌دهند.
  2. افزایش بهره‌وری: با دادن اختیارات به افرادی که بیشترین تخصص و تجربه را دارند، بهره‌وری در اجرای وظایف افزایش می‌یابد.
  3. انعطاف‌پذیری سازمانی: delegation of authority به سازمان این امکان را می‌دهد که با تغییر درخواست‌ها و شرایط بازار سریعاً واکنش نشان دهد و تطبیق پذیرد.
  4. رشد و توسعه فردی: افرادی که اختیارات دارند، می‌توانند در محیطی مستقل و مسئولیت‌پذیر تجربه کسب کنند و توانمندی‌های خود را ارتقا دهند.
  5. ترکیب منابع و توانمندی‌ها: با تفویض اختیار، منابع و توانمندی‌های سازمان به بهترین شکل ترکیب و استفاده می‌شوند.

     

مهم ترین نکته در تفویض اختیار چیست؟ مدیران در انجام تفویض اختیارات باید اطمینان حاصل کنند که افرادی که اختیارات را دریافت می‌کنند، قادر به انجام وظایف به نحو موثر هستند و همچنین باید نظارت و پشتیبانی لازم را فراهم کنند.

انواع تفویض اختیار

در مدیریت انواع تفویض اختیار چیست و کدام است؟ تفویض اختیار یک اصطلاح کلان است که از جنبه‌های مختلفی می‌تواند انجام شود. در زیر تعدادی از تنوعات و نوع‌های مختلف تفویض اختیار یا “delegation of authority” را بررسی خواهیم کرد:

تفویض اختیار در مدیریت چگونه است؟

تفویض اختیارات بر اساس سلسله مراتب سازمانی (Hierarchical Delegation)

بر اساس سلسله مراتب سازمانی تفویض اختیار چیست؟ یکی از اصول و مفاهیم اساسی در مدیریت و سازمان‌دهی سازمان‌ها است. این نوع تفویض اختیار به معنی انتقال اختیارات و وظایف از سطح بالاتر سازمان به سطوح پایین‌تر از سلسله مراتب است. در این روش، معمولاً مدیران و مسئولان سطح بالاتر از سازمان، بخشی از اختیارات و صلاحیت‌های خود را به مدیران واحدها یا زیرمجموعه‌های خود واگذار می‌کنند. این واگذاری اختیارات بر اساس پست و سمت در سلسله مراتب سازمانی انجام می‌شود. به عبارت دیگر، مدیران در سطح‌های بالاتر می‌توانند اختیارات خود را به تدریج به مدیران واحدها و تیم‌ها در سطوح پایین‌تر واگذار کنند. این فرآیند تفویض اختیارات به معنای دادن اطلاحات، قدرت تصمیم‌گیری و مسئولیت‌ها به فرد یا گروهی است که در یک سطح پایین‌تر از سلسله مراتب سازمانی واقع‌شده‌اند. این افراد مسئولیت‌ها و وظایف خود را بر اساس اختیارات دریافتی انجام داده و تصمیم‌گیری‌های مرتبط با زمینه‌ی فعالیت و وظیفه‌ی خود را انجام می‌دهند. این نوع واگذاری اختیار به مدیران اجازه می‌دهد که بر اساس سلسله مراتب، اختیارات خود را به گونه‌ای واگذار کنند که انجام وظایف و تصمیم‌گیری‌ها به طریق کارآمد و آگاهانه صورت پذیرد. همچنین، این امر به افراد در سطوح مختلف امکان می‌دهد تا از دانش و تجربه‌ی خود برای بهبود فرآیندها و عملکرد سازمانی استفاده کنند. در این بند تلاش کردیم به توضیح این مطلب بپردازیم که در مراتب سازمانی منظور از تفویض اختیار چیست؟

تفویض اختیار سلسله مراتبی

تفویض اختیارات بر اساس وظایف (Functional Delegation)

تعریف تفویض اختیار بر اساس وظایف

تفویض اختیارات بر اساس وظایف به معنی انتقال اختیارات و مسئولیت‌ها بر اساس نوع وظیفه یا فعالیت‌های خاص است که در سازمان انجام می‌شود. در این نوع تفویض، اختیارات به افراد یا تیم‌هایی که در یک زمینه‌ی وظایف خاص تخصص دارند، واگذار می‌شود. به طور مثال، در یک سازمان، اگر یک بخش به برنامه‌نویسی و توسعه‌ی نرم‌افزار تخصص داشته باشد، افراد این بخش می‌توانند مسئولیت‌ها و اختیارات مرتبط با توسعه‌ی نرم‌افزار را به‌طور مستقیم انجام دهند. این موارد در تفویض اختیار چیست؟ شامل تصمیم‌گیری‌ها، مدیریت منابع و اجرای پروژه‌های مرتبط با توسعه‌ی نرم‌افزار می‌شود. با این که تفویض اختیارات بر اساس وظایف می‌تواند به بهبود عملکرد و کارایی کمک کند، اما لازم است که با دقت و به اندازه‌ی کافی انجام شود تا از تعادل مناسب بین تخصص و تعداد کلی اختیارات در سازمان اطمینان حاصل شود.

تفویض اختیارات بر اساس پروژه (Project-based Delegation)

در تفویض اختیارات بر اساس پروژه، اختیارات به افراد یا تیم‌هایی که در حال انجام یک پروژه‌ی خاص هستند، واگذار می‌شود. اما منظور از این نوع تفویض اختیار چیست؟ این تفویض از جهت مدیریت پروژه‌ها و وظایف خاص بسیار کارآمد است. واگذاری اختیارات به تیم یا افرادی که مشغول به یک پروژه‌ی خاص هستند، به آن‌ها امکان می‌دهد تا وظایف مرتبط با پروژه را به صورت مستقل انجام دهند. این شامل تصمیم‌گیری‌های مرتبط با برنامه‌ریزی، اجرا، کنترل و مدیریت منابع پروژه است. این نوع delegation of authority به مدیران پروژه امکان می‌دهد تا مسئولیت‌های پروژه را بر عهده بگیرند و بر اساس اهداف و زمینه‌های مشخص پروژه، تصمیم‌گیری‌ها را انجام دهند. همچنین، این نوع تفویض اجازه می‌دهد تا تیم‌های مختلف با تمرکز بر روی پروژه‌ها به صورت موثر و بهینه کار کنند. وظیفه‌ی مدیران در این نوع تفویض اختیار چیست؟ مدیران در این نوع تفویض باید اطمینان حاصل کنند که افراد یا تیم‌ها که اختیارات را دریافت می‌کنند، دارای تخصص و منابع لازم برای انجام پروژه به بهترین شکل هستند. همچنین، نظارت و پشتیبانی لازم باید ارائه شود تا پیشرفت پروژه‌ها به صورت مؤثر پیگیری شود و اصلاحات لازم اعمال شوند.

تفویض اختیار پروژه ای

تفویض اختیارات بر اساس منطقه جغرافیایی (Geographical Delegation)

تفویض منطقه ای

واگذاری اختیار بر اساس منطقه‌ی جغرافیایی به معنی اختصاص دادن اختیارات، مسئولیت‌ها و وظایف به گروه‌ها یا افراد خاص در یک منطقه یا مکان جغرافیایی خاص است. این رویکرد در برخی سازمان‌ها به منظور بهبود مدیریت و کارایی، تسهیل تصمیم‌گیری‌های محلی و بهره‌وری اجرایی مورد استفاده قرار می‌گیرد. این نوع تفویض معمولاً به توجیهاتی مبتنی بر عوامل جغرافیایی مانند نیازهای ویژه، زبان، فرهنگ، قوانین و مقررات محلی، شرایط آب و هوایی و نیازهای بازار مرتبط با هر منطقه، انجام می‌شود. مزایای مدیران در تفویض اختیار چیست؟ این امر به مدیران این امکان را می‌دهد که به بهترین شکل ممکن بر روی نیازها و وظایف خاص هر منطقه تمرکز کنند. مدیران مسئول در هر منطقه، می‌توانند بهترین تصمیمات محلی را بگیرند و منابع و اختیارات را بر اساس نیازها و ویژگی‌های خاص هر منطقه تخصیص دهند. این نوع تفویض باعث می‌شود که اجرای وظایف و مسئولیت‌ها در هر منطقه به بهترین شکل ممکن صورت پذیرد و سازمان به صورت کلان نیز بهره‌وری و کارایی بیشتری داشته باشد. 

تفویض اختیارات بر اساس زمینه‌های تخصصی (Expertise-based Delegation)

زمینه‌های تخصصی در تفویض اختیار چیست؟ اختیارات به افراد یا تیم‌هایی که در زمینه‌های خاص تخصص دارند، واگذار می‌شود. این نوع تفویض اختیارات امکان فعالیت بهینه و کارآمد در سازمان را فراهم می‌آورد، زیرا افراد متخصص در زمینه‌های خاص قادرند وظایف و مسئولیت‌های مرتبط با تخصص و زمینه‌ی خود را به بهترین نحو انجام دهند. افراد با تخصص در زمینه‌های خاص می‌توانند به بهترین شکل از دانش و تجربه‌ی خود در انجام وظایف و مسئولیت‌های مرتبط استفاده کنند. افراد ماهر در زمینه‌های خاص معمولاً توانایی ارائه‌ی بهترین عملکرد و افزایش کیفیت خدمات را دارند. این نوع محول کردن اختیارات امکان تمرکز بر روی زمینه‌های خاص و تخصصی را فراهم می‌آورد و افراد معنی‌دارترین ارزش را ایجاد می‌کنند. به طور کلی، تفویض اختیارات بر اساس زمینه‌های تخصصی باعث می‌شود که افراد با تخصص مورد نیاز و افرادی که بیشترین ارزش را در زمینه‌های خاص به سازمان ارائه می‌دهند، به بهترین شکل ممکن استفاده شوند.

تفویض بر اساس تخصص

تفویض اختیارات بر اساس زمان (Time-based Delegation)

تفویض اختیار بر اساس زمان

در محول کردن اختیارات بر اساس زمان، اختیارات به افراد یا تیم‌های خاص برای یک مدت زمان معین یا تا انجام وظایف خاصی واگذار می‌شود. این مدت زمان معمولاً مشخص و پیش‌تعیین شده است. پس از پایان این مدت زمان، اختیارات به وضعیت قبلی خود باز می‌گردد و افراد یا تیم‌ها دیگر مسئولیت انجام آن وظایف را ندارند. این نوع تفویض به مدیران امکان می‌دهد تا به بهترین شکل زمان‌بندی اجرای وظایف را مدیریت کنند و مسئولیت‌ها را در زمان مناسب به افراد واگذار کنند. با تعیین یک مدت زمان معین برای انجام وظایف، سازماندهی و اولویت‌بندی وظایف به بهترین شکل انجام می‌شود. مزایای این تفویض اختیار چیست؟ این نوع تفویض اجازه‌ی انعطاف‌پذیری بیشتری به مدیران می‌دهد تا با توجه به نیازها و شرایط متغیر، زمان واگذاری اختیارات را تعیین کنند. تعیین مدت زمان معین برای انجام وظایف به مدیران کمک می‌کند تا امتیازات عملکرد و پیشرفت افراد را بر اساس زمان مشخصی ارزیابی کنند. تفویض اختیارات بر اساس زمان معین به مدیران امکان می‌دهد تا به بهترین شکل از وقت موجود استفاده کنند و اجرای وظایف را به گونه‌ای منظم و کارآمد انجام دهند.

ویژگی های تفویض اختیار

واگذاری اختیار یک فرآیند مهم در مدیریت و سازمان‌هاست که به مدیران امکان می‌دهد اختیارات و مسئولیت‌ها را به افراد یا تیم‌ها واگذار کنند. این فرآیند بر اساس اهداف سازمانی، نیازها، تخصص‌ها و شرایط محیطی تنظیم می‌شود. ویژگی‌های تفویض اختیار چیست؟

 

  • مشخص بودن: تفویض اختیار باید مشخص و واضح باشد، تا افراد بدانند چه اختیارات و وظایفی به آن‌ها واگذار شده است.

 

  • متناسب با وظیفه: اختیارات واگذاری باید با وظیفه و مسئولیت متناسب باشد و به افراد قدرت انجام آن وظایف را بدهد.

 

  • مسئولیت‌پذیری: افراد که اختیارات را دریافت می‌کنند، باید به مسئولیت‌های خود پایبند باشند و در انجام وظایف به موقع و به بهترین نحو ممکن عمل کنند.

 

  • ارتباط با اهداف سازمانی: منظور از ارتباط در تفویض اختیار چیست؟ تفویض اختیارات باید با اهداف و استراتژی‌های سازمان هماهنگی داشته باشد و به تحقق این اهداف کمک کند.

 

  • انعطاف‌پذیری: فرآیند تفویض باید انعطاف‌پذیر باشد و به مدیران امکان بدهد تا در صورت نیاز، تغییراتی در اختیارات اعمال کنند.

 

  • مدیریت و نظارت: تفویض اختیارات نیازمند نظارت مداوم است تا اطمینان حاصل شود که اختیارات به درستی و با کیفیت اجرا می‌شوند.

 

  • توسعه و ترقی افراد: تفویض اختیارات می‌تواند به توسعه‌ی مهارت‌ها و ترقی حرفه‌ای افراد کمک کند و افراد را ترغیب به یادگیری و بهبود کند.

 

  • اطمینان و اعتماد: فرآیند تفویض باید باعث اعتماد مدیران به افراد و اطمینان افراد از داشتن اختیارات مناسب برای انجام وظایف خود شود.

 

تفویض اختیار ویژگی‌های بسیاری دارد اما در این بند تلاش کردیم تا به پاسخ به بخشی از این پرسش که مهم ترین ویژگی‌های تفویض اختیار چیست بپردازیم.

مزایای تفویض اختیار

تفویض اختیارات از ابزارهای اساسی در مدیریت به شمار می‌آید که ارزشمندترین مزایا و موارد مثبت را برای یک سازمان فراهم می‌کند. در زیر به این مسئله می‌پردازیم که مزایای اصلی تفویض اختیار چیست؟

 

  • تسریع تصمیم‌گیری

 

  • توسعه مهارت و تجربه‌ها

 

  • انعطاف‌پذیری و واکنش به تغییرات

 

  • ترکیب بهتر اطلاعات

 

  • تحریک انگیزه و مشارکت

 

  • کاهش ارتباطات درخواستی
مزایای تفویض اختیار

جمع‌بندی

در این مقاله تلاش کردیم به این سوال که تفویض اختیار چیست، پاسخ دهیم. تفویض اختیار یا delegation of authority یک فرآیند کلیدی در مدیریت و سازمان‌دهی است که به مدیران این امکان را می‌دهد تا اختیارات و مسئولیت‌ها را به افراد یا تیم‌های خاص واگذار کنند. این فرآیند بر اساس اهداف سازمانی، نیازها، تخصص‌ها و شرایط محیطی تنظیم می‌شود. تفویض اختیارات باعث توسعه‌ی مهارت‌ها، افزایش انعطاف‌پذیری، تسریع تصمیم‌گیری، تحریک انگیزه و کاهش بار اداری می‌شود. این ابزار کلان به سازمان‌ها کمک می‌کند تا با بهره‌گیری از قدرت تعدیل و توزیع اختیارات، به بهبود عملکرد و بهبود اجرای استراتژی‌هایشان برسند. به طور خلاصه، تفویض اختیارات نقش مهمی در بهبود کارایی و مدیریت کلان سازمان‌ها ایفا می‌کند و باید به دقت و با در نظر گرفتن اصول و معیارهای مشخص انجام شود.

این اعلان را به اشتراک گذارید